Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte okullarda çalışma barışını zedeleyen en büyük sorunlardan biri yeniden gündeme geldi: Adaletsiz ve keyfi haftalık ders programları. Okul idarelerinin "takdir yetkisini" öne sürerek bazı öğretmenlere avantajlı, bazılarına ise aşırı pencereli, gün geneline yayılmış ya da dengesiz programlar hazırlaması yasal mevzuata aykırı.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) yönetmelikleri ve yargı kararları; okul idarelerinin ders programı hazırlama yetkisinin "mutlak ve sınırsız" olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
Okul İdaresinin Takdir Yetkisi Sınırsız Değil
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 10. maddesine göre amirler, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde davranmak zorundadır. Danıştay ve İdare Mahkemesi kararlarında da idarenin takdir yetkisinin kamu yararı, hizmet gerekleri ve eşitlik ile sınırlı olduğu vurgulanıyor. Ders programları bir ödül verme veya cezalandırma aracı olarak kullanılamaz.
Yönetmelikler Ne Diyor? (İKY ve ÖKY Hükümleri)
MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (Madde 5) ile Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (Madde 12) uyarınca ders planlamasında şu esaslar zorunludur:
Öncelikli Gruplar: Engelli öğretmenler, bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunanlar, özel eğitim ihtiyacı olan çocuğu olanlar, süt izni kullananlar ve 36 ayını doldurmamış çocuğu bulunan öğretmenlerin talepleri, okulun genel işleyişini bozmayacak şekilde öncelikli olarak dikkate alınır.
Dengeli Dağılım: Derslerin gün ve saat bazında öğretmenler arasında dengeli dağıtılması şarttır.
Boş Derslerin Azaltılması: Öğretmenlerin gün içindeki boş geçen (pencereli) saatlerinin asgariye indirilmesi yasal bir yükümlülüktür.
21 Saatin Üzeri Zorla Verilemez, Ek Ders Adaleti Sağlanmalı
MEB Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar gereğince, branş öğretmenlerinin 15 saat maaş karşılığı ve 6 saat zorunlu ek ders yükümlülüğü bulunur.
21 saatin üzerindeki ders yükü (30 saate kadar) tamamen öğretmenin rızasına bağlıdır. Öğretmenin isteği dışında 21 saatin üzerinde ders verilemez.
Aynı branştaki öğretmenler arasında ders yükü adaleti sağlanmalıdır. Yeterli ders saati varken bir öğretmeni 15 saatte bırakıp diğerine 30 saat ders yüklemek ek ders gelir dengesini bozduğu için eşitlik ilkesine aykırıdır.
Mevzuata, pedagojik esaslara ve hakkaniyete aykırı ders programıyla karşılaşan öğretmenlerin idari itiraz ve yargı yoluna başvurma hakkı mevcuttur.
