Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), ücretli öğretmenlik yaparken 30 günden az bildirilen sigortalılık sürelerinin mevcut mevzuat nedeniyle borçlanılamadığını tespit ederek, oluşan hukuki ve fiili boşluğun giderilmesi amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) mevzuat değişikliği yapılması yönünde tavsiyede bulundu.
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla 26 Ekim 2026 tarihinde verilen kararda, Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) da ücretli öğretmenlik dönemlerine ait prim ödeme gün sayılarının yeniden hesaplanması önerildi. Karar, geçmişte veya hâlen ücretli öğretmenlik yapan ve eksik sigorta prim günlerini tamamlamak isteyen çok sayıda kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Başvuran Öğretmenin Talebi ve SGK’nın Red Gerekçesi
Süreç, 24 Aralık 2012 – 14 Haziran 2013 tarihleri arasında İstanbul Bayrampaşa’daki bir ortaokulda ücretli öğretmen olarak görev yapan bir öğretmenin KDK’ya başvurusuyla başladı. Çalıştığı döneme ait puantaj cetvellerinin eksiksiz olduğunu belirten öğretmen, sigortasının "07-Puantaj" koduyla eksik bildirildiğini ve bu kod nedeniyle eksik günlerini borçlanamadığını ifade etti. 8 Mayıs 2026 tarihli başvuruda, eksik gün kodunun "06-Kısmi İstihdam" olarak düzeltilmesi ve borçlanma talebinin onaylanması istendi.
SGK ise ret kararını şu gerekçelere dayandırdı:
Mevzuat Sınırı: 5510 sayılı Kanun’un 41/1-(i) maddesindeki borçlanma hakkının yalnızca 4857 sayılı İş Kanunu’na göre kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlara tanındığı, MEB’in görüşüne göre ise ücretli öğretmenlerin İş Kanunu kapsamında yer almadığı belirtildi.
Kod Değişikliği ve Belge Eksikliği: Kod "06" olarak değiştirilse dahi hukuki borçlanma hakkının doğmayacağı; ayrıca 6 aydan eski bildirim değişiklikleri için geçerli yazılı iş sözleşmesi ya da sarsılmaz nitelikte belge sunulmadığı kaydedildi.
Geçici Madde Kapsamı: 5510 sayılı Kanun’un geçici 31. maddesindeki özel borçlanma imkanının yalnızca 25 Şubat 2011 öncesinde ek ders ücreti karşılığında çalışan uzman ve usta öğreticileri kapsadığı ifade edildi.
KDK’dan Hukuki Değerlendirme: Kısmi ve Tam Süreli Çalışma Ölçütleri
KDK incelemesinde, idari kayıtlarda yer alan eksik gün kodlarının ("07" veya "06") tek başına çalışmanın niteliğini (tam veya kısmi süreli olduğunu) kesin olarak kanıtlamayacağı vurgulandı.
SGK’nın 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesi’ne atıfta bulunulan değerlendirmede; puantaj kaydıyla çalışan ve yazılı kısmi sözleşmesi bulunmayan sigortalılarda fiilen çalışılan her günün çalışma süresine bakılmaksızın tam gün kabul edilmesi gerektiği hatırlatıldı. Ayrıca, valilik görevlendirme onaylarının da bildirim doğruluğu incelenirken dikkate alınması gerektiği belirtildi.
Ders Saatlerine Göre Tam Süreli Sayılma Kriterleri:
KDK, 26 Haziran 2026 tarihli (2026/3351 başvuru numaralı) önceki kararına da dayanarak, öğretmenlik mesleğinin sadece sınıftaki ders saatinden ibaret olmadığını (hazırlık, ölçme ve değerlendirme sürelerini de kapsadığını) belirtti. Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ndeki emsal çalışmanın üçte ikisi ilkesi doğrultusunda şu kriterleri sundu:
Sınıf Öğretmenliği: Haftalık 12 ders saati ve üzeri çalışmalar tam süreli sayılmalı.
Branş Öğretmenliği: Haftalık 10 ders saati ve üzeri çalışmalar tam süreli sayılmalı.
Not: Bu kriterler tüm ücretli öğretmenlik sürelerinin otomatik 30 gün sayılacağı anlamına gelmeyip, her dönemin haftalık ders programına göre bireysel olarak incelenmesini gerektirmektedir.
MEB ve SGK’ya Sunulan Tavsiyeler
KDK, başvurudaki mevcut durum için 41. madde kapsamında doğrudan borçlanma yapılamayacağını kabul etmekle birlikte, yaşanan mağduriyetin giderilmesi için idarelere şu tavsiyelerde bulundu:
MEB’e: Başvuranın ve benzer durumdaki öğretmenlerin ders programı ile emsal çalışma ölçütlerine göre değerlendirilerek, tam süreli çalışma niteliğindeki dönemlerin prim günlerinin tam gün üzerinden SGK’ya bildirilmesi.
SGK’ya: Gerçekten kısmi süreli olduğu saptanan dönemlerdeki kayıtların yeniden incelenmesi ve ücretli öğretmenlerin eksik sürelerini borçlanamamalarından doğan hak kayıplarını gidermek adına ilgili kurumlarla koordineli bir etki analizi ve mevzuat değişikliği çalışması yürütülmesi.
Kararın Hukuki Niteliği ve İdari Süreç
KDK kararları idari açıdan doğrudan bağlayıcı olmamakla birlikte; MEB ve SGK’nın karar tebliğinden itibaren 30 gün içinde yaptıkları işlemleri Kuruma bildirme zorunluluğu bulunuyor. İdarelerin bu süre içinde olumlu bir adım atmaması durumunda, ilgililer için kalan dava açma süreleri işletilerek yargı yolu açık kalmaya devam ediyor. Kurum ayrıca, idareler arası koordinasyon ve iyi yönetim ilkelerine uyulmasının önemine dikkat çekti.
